Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP về quản lý thuế với doanh nghiệp có giao dịch liên kết đã được thay thế bởi Nghị định 255/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 trở đi. Một số ngưỡng đã thay đổi — xem sáu thay đổi chính của Nghị định 255/2026.
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt — ngưỡng hiện hành
Ngưỡng 20 triệu đồng nhiều nơi vẫn đang áp dụng đã được thay thế. Đây là lỗi phổ biến nhất trên sổ sách doanh nghiệp hiện nay.
Trong nhiều năm, kế toán Việt Nam làm việc với một con số quen thuộc: khoản mua vào từ 20 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì mới được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào và được tính vào chi phí được trừ. Con số đó đã thay đổi. Thuế giá trị gia tăng theo Luật số 48/2024/QH15 hiệu lực từ 01/07/2025, và thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật số 67/2025/QH15 cùng Nghị định 320/2025/NĐ-CP hiệu lực từ 15/12/2025, quy định ngưỡng từ 5 triệu đồng. Vấn đề là rất nhiều doanh nghiệp vẫn đang ghi sổ theo thói quen cũ, và mỗi khoản chi từ 5 đến dưới 20 triệu đồng trả bằng tiền mặt kể từ các mốc trên đều là một khoản có rủi ro bị loại — cả phần chi phí lẫn phần khấu trừ.
Hai mốc hiệu lực, hai sắc thuế
| Sắc thuế | Căn cứ | Hiệu lực | Ngưỡng |
|---|---|---|---|
| Thuế giá trị gia tăng — điều kiện khấu trừ đầu vào | Luật số 48/2024/QH15 | 01/07/2025 | Từ 5 triệu đồng |
| Thuế thu nhập doanh nghiệp — điều kiện chi phí được trừ | Luật số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP | 15/12/2025 | Từ 5 triệu đồng |
Hai mốc hiệu lực khác nhau, nên với các kỳ nằm giữa hai mốc, doanh nghiệp phải xác định đúng sắc thuế nào đang áp ngưỡng nào. Đây là chỗ dễ nhầm khi rà soát ngược lại các kỳ cũ.
Hậu quả khi thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
Một khoản chi thiếu chứng từ thanh toán theo quy định thường bị xử lý ở cả hai đầu cùng lúc, và đây là điều nhiều doanh nghiệp không lường: không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào của khoản đó, đồng thời bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Nghĩa là một hoá đơn 10 triệu đồng trả tiền mặt không chỉ mất phần thuế giá trị gia tăng đầu vào, mà còn làm tăng thu nhập chịu thuế thêm đúng giá trị khoản chi. Cộng thêm tiền chậm nộp 0,03%/ngày tính từ hạn nộp gốc của kỳ đó, tổng thiệt hại lớn hơn nhiều so với chính khoản chi.
Thế nào là chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
Chuyển khoản ngân hàng
Từ tài khoản của bên mua sang tài khoản của bên bán. Đây là hình thức phổ biến và rõ ràng nhất.
Uỷ nhiệm chi, séc
Các phương thức thanh toán qua tổ chức tín dụng có chứng từ đầy đủ.
Thẻ và ví điện tử của doanh nghiệp
Phải là phương tiện thanh toán đứng tên doanh nghiệp, có chứng từ đối chiếu được với hoá đơn.
Bù trừ công nợ
Có biên bản bù trừ giữa hai bên và hợp đồng làm cơ sở; phần chênh còn lại vẫn phải thanh toán đúng quy định.
Điều cần chú ý: tài khoản chuyển tiền phải là tài khoản của doanh nghiệp, không phải tài khoản cá nhân của giám đốc hay nhân viên. Đây là lỗi rất hay gặp ở doanh nghiệp nhỏ, và cũng là lý do việc tách bạch tài khoản công ty với tài khoản cá nhân quan trọng hơn nhiều người nghĩ.
Bốn tình huống hay bị loại
- Chia nhỏ hoá đơn để lách ngưỡng. Nhiều hoá đơn cùng một nhà cung cấp trong cùng một ngày, mỗi tờ dưới ngưỡng, tổng thì vượt — đây là dấu hiệu đoàn kiểm tra tìm rất nhanh.
- Giám đốc trả bằng tài khoản cá nhân rồi công ty hoàn lại. Chứng từ thanh toán không đứng tên doanh nghiệp.
- Trả tiền mặt cho nhà cung cấp nhỏ lẻ. Phổ biến ở ngành xây dựng, ăn uống, vận tải — và cũng là ngành bị soi kỹ nhất về khoản này.
- Đặt cọc bằng tiền mặt rồi chuyển khoản phần còn lại. Phần đặt cọc bằng tiền mặt vẫn có rủi ro với phần giá trị tương ứng.
Doanh nghiệp nên làm gì ngay
- Đổi quy trình duyệt chi ngay từ hôm nay: mọi khoản từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc thanh toán qua tài khoản doanh nghiệp, không có ngoại lệ.
- Rà lại các kỳ từ giữa năm 2025 tới nay theo đúng mốc hiệu lực của từng sắc thuế, lập danh sách các khoản có rủi ro.
- Với khoản đã lỡ: xem còn bổ sung được chứng từ hợp lệ không; nếu không thì tính trước phương án điều chỉnh và ước tính rủi ro bằng tiền.
- Tách bạch tài khoản công ty và tài khoản cá nhân nếu chưa làm — điều này còn ảnh hưởng tới hồ sơ vay vốn về sau.
Câu hỏi thường gặp
Căn cứ pháp lý cập nhật
| Văn bản | Nội dung liên quan | Hiệu lực |
|---|---|---|
| Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật Thuế giá trị gia tăng. Quy định điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch từ 5 triệu đồng, tính cả trường hợp nhiều lần mua của cùng một nhà cung cấp trong cùng một ngày cộng lại đạt ngưỡng | 01/7/2025 |
| Nghị định 359/2025/NĐ-CP | Sửa đổi Nghị định 181/2025. Bỏ điều kiện phức tạp về xác nhận người bán đã kê khai, nộp thuế khi xét hoàn thuế | 01/01/2026 |
| Nghị định 320/2025/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15. Ngưỡng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ cũng là từ 5 triệu đồng | 15/12/2025 |
Vì sao hai ngưỡng này quan trọng ngang nhau: một khoản chi thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt bị mất hai lần — không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, và không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là lý do ngưỡng 5 triệu đồng phải được kiểm soát ngay khi phát sinh, không đợi tới kỳ quyết toán.
Xem thêm: 30 câu hỏi thường gặp về kế toán và thuế · Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200 từ 01/01/2026
Đọc thêm
- Kiểm tra sổ sách kế toán gồm những gì
- Rà soát thuế trước thanh tra
- Cách tính tiền chậm nộp thuế 0,03%/ngày
- 12 câu hỏi tự kiểm tra sổ sách trước thanh tra thuế
Sổ sách còn khoản nào trả tiền mặt từ 5 triệu trở lên?
Gọi để Á Châu rà lại các kỳ từ giữa 2025 tới nay và ước tính rủi ro.
Nội dung pháp lý mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Quy định thuế thay đổi thường xuyên — doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Xem thêm: Làm báo cáo tài chính để vay vốn ngân hàng
Cần Á Châu xử lý việc này cho doanh nghiệp anh/chị?
Điền 3 thông tin, chuyên viên gọi lại trong 4 giờ làm việc và gửi báo phí bằng văn bản trong 24 giờ. Kế toán trọn gói từ 500.000đ/tháng, tính theo số hoá đơn thật.
