Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200: doanh nghiệp phải chuẩn bị gì cho năm tài chính 2026
Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng ba thông tư liên quan, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Đây là thay đổi lớn nhất về chế độ kế toán doanh nghiệp trong hơn một thập kỷ: hệ thống tài khoản thay đổi, tên báo cáo tài chính thay đổi, và doanh nghiệp được tự quyết nhiều hơn kèm theo trách nhiệm nhiều hơn.
1. Bốn thông tư gộp thành một
| Văn bản bị thay thế | Nội dung |
|---|---|
| Thông tư 200/2014/TT-BTC | Chế độ kế toán doanh nghiệp — văn bản nền tảng suốt hơn 10 năm |
| Thông tư 75/2015/TT-BTC | Sửa đổi, bổ sung Thông tư 200 |
| Thông tư 53/2016/TT-BTC | Sửa đổi, bổ sung Thông tư 200 |
| Thông tư 195/2012/TT-BTC | Hướng dẫn kế toán cho một số trường hợp riêng |
Đối tượng áp dụng là doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế, bao gồm cả tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
2. Thay đổi dễ nhận thấy nhất: tên báo cáo tài chính
| Theo Thông tư 200 | Theo Thông tư 99/2025 |
|---|---|
| Bảng cân đối kế toán | Báo cáo tình hình tài chính |
| Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh | Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh |
| Báo cáo lưu chuyển tiền tệ | Báo cáo lưu chuyển tiền tệ |
| Thuyết minh báo cáo tài chính | Thuyết minh báo cáo tài chính |
Bộ báo cáo vẫn gồm bốn báo cáo, nhưng tên gọi của báo cáo quan trọng nhất đã đổi. Việc này ảnh hưởng tới mọi mẫu biểu, hợp đồng, hồ sơ vay vốn và tài liệu nội bộ có nhắc tới “bảng cân đối kế toán” — cần rà lại trước khi bước vào năm tài chính 2026.
3. Hệ thống tài khoản: thêm 12, bỏ 29, đổi tên một số
4. Doanh nghiệp được tự quyết nhiều hơn và chịu trách nhiệm nhiều hơn
Đây là thay đổi về bản chất chứ không chỉ về hình thức. Theo Thông tư 200, doanh nghiệp muốn sửa đổi hệ thống tài khoản phải được Bộ Tài chính chấp thuận. Theo Thông tư 99/2025, doanh nghiệp tự quyết định việc điều chỉnh tên, mã số và kết cấu tài khoản cho phù hợp với hoạt động của mình.
Đổi lại, doanh nghiệp phải ban hành Quy chế mở tài khoản nêu rõ sự cần thiết của việc điều chỉnh và chịu trách nhiệm pháp lý về quyết định đó. Nói cách khác: bỏ thủ tục xin phép, thay bằng nghĩa vụ tự lập hồ sơ và tự chịu trách nhiệm.
Hệ quả thực tế: doanh nghiệp không lập Quy chế mở tài khoản nhưng vẫn tự sửa hệ thống tài khoản sẽ ở vào tình thế khó giải trình khi cơ quan thuế hoặc kiểm toán đặt câu hỏi. Quy chế này nên được ban hành trước khi bắt đầu năm tài chính 2026, không lập lùi ngày sau khi đã ghi sổ.
5. Yêu cầu mới với phần mềm kế toán
| Yêu cầu | Doanh nghiệp cần kiểm tra gì |
|---|---|
| Tuân thủ quy định pháp luật về kế toán | Nhà cung cấp đã có bản cập nhật theo Thông tư 99 chưa, khi nào phát hành |
| Bảo đảm tính chính xác và minh bạch của dữ liệu | Phần mềm có lưu vết chỉnh sửa (ai sửa, sửa gì, lúc nào) không |
| Bảo mật dữ liệu | Phân quyền theo vai trò, cơ chế sao lưu và khôi phục |
| Cung cấp dữ liệu kịp thời | Kết xuất được báo cáo theo mẫu mới và theo yêu cầu của cơ quan quản lý |
| Kết nối với các hệ thống liên quan | Liên thông với hóa đơn điện tử và các hệ thống doanh nghiệp đang dùng |
6. Việc cần làm trước khi bước vào năm tài chính 2026
| # | Việc làm | Ai làm |
|---|---|---|
| 1 | Đối chiếu hệ thống tài khoản đang dùng với hệ thống mới, xác định tài khoản bị bỏ và tài khoản đổi tên | Kế toán trưởng hoặc đơn vị dịch vụ |
| 2 | Lập bảng chuyển đổi số dư từ tài khoản cũ sang tài khoản mới | Kế toán |
| 3 | Ban hành Quy chế mở tài khoản nếu có điều chỉnh so với hệ thống chuẩn | Giám đốc ký |
| 4 | Hỏi nhà cung cấp phần mềm về lịch cập nhật theo Thông tư 99 | Kế toán trưởng |
| 5 | Rà lại mẫu biểu, hợp đồng, hồ sơ vay vốn có nhắc “bảng cân đối kế toán” | Kế toán và pháp chế |
| 6 | Cập nhật danh mục mẫu sổ và mẫu chứng từ theo phụ lục của Thông tư mới | Kế toán |
Doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch áp dụng ngay từ 01/01/2026. Doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch áp dụng từ năm tài chính bắt đầu sau ngày này — cần xác định rõ mốc của chính mình để không chuyển đổi sớm hoặc muộn.
Ba thay đổi lớn của năm 2026
Câu hỏi thường gặp
Á Châu đối chiếu hệ thống tài khoản đang dùng với chế độ mới, lập bảng chuyển đổi số dư và soạn Quy chế mở tài khoản cho doanh nghiệp.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC tại thời điểm đăng. Danh mục tài khoản, mẫu chứng từ và mẫu sổ cụ thể cần đối chiếu trực tiếp với các phụ lục kèm theo Thông tư; việc áp dụng cho một doanh nghiệp cụ thể cần được chuyên gia kế toán xác nhận.
Tra cứu nhanh: 30 câu hỏi thường gặp về kế toán và thuế doanh nghiệp — trả lời ngắn gọn kèm căn cứ pháp lý.
Tài liệu tự kiểm: Danh mục 12 việc cần làm trước khi áp dụng Thông tư 99/2025 — hoàn tất trước khi mở sổ năm tài chính 2026.
Cần Á Châu xử lý việc này cho doanh nghiệp anh/chị?
Điền 3 thông tin, chuyên viên gọi lại trong 4 giờ làm việc và gửi báo phí bằng văn bản trong 24 giờ. Kế toán trọn gói từ 500.000đ/tháng, tính theo số hoá đơn thật.
