Câu hỏi thường gặp về kế toán và thuế doanh nghiệp
Ba mươi câu hỏi doanh nghiệp hỏi nhiều nhất, trả lời ngắn gọn kèm căn cứ pháp lý cụ thể. Nội dung cập nhật theo các văn bản có hiệu lực năm 2026: Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán, Nghị định 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết, và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về giảm trừ gia cảnh.
30câu hỏi
8 nhómchủ đề
2026theo văn bản hiện hành
Nghĩa vụ thuế cơ bản và thời hạn
Doanh nghiệp phải nộp những loại thuế nào?Phổ biến nhất là thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân khấu trừ từ lương người lao động, và lệ phí môn bài. Tùy hoạt động có thể phát sinh thêm thuế nhà thầu, thuế xuất nhập khẩu, thuế tài nguyên hoặc thuế bảo vệ môi trường.
Chậm nộp thuế bị tính lãi bao nhiêu?Điều 59 Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 quy định mức 0,03% mỗi ngày trên số tiền thuế chậm nộp, tương đương khoảng 10,95% một năm. Quan trọng: tiền chậm nộp tính từ ngày hết hạn nộp gốc, không phải từ ngày cơ quan thuế phát hiện.
Hồ sơ khai thuế theo từng lần phát sinh nộp trong bao lâu?Chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế, theo Điều 44 Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14. Áp dụng cho các trường hợp như chuyển nhượng vốn góp hoặc chuyển nhượng cổ phần.
Chi phí nào không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp?Thường gặp nhất là khoản chi không có hóa đơn chứng từ hợp lệ, khoản chi thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo ngưỡng quy định, hóa đơn của nhà cung cấp đã bị thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, và khoản chi không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ngưỡng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là bao nhiêu?Từ 5 triệu đồng. Giao dịch từ mức này trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì thuế GTGT đầu vào mới được khấu trừ (Nghị định 181/2025/NĐ-CP) và khoản chi mới được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN (Nghị định 320/2025/NĐ-CP). Nhiều lần mua của cùng một nhà cung cấp trong cùng một ngày được cộng lại để xét ngưỡng.
Doanh nghiệp không phát sinh doanh thu có phải nộp báo cáo không?Có. Không phát sinh doanh thu không đồng nghĩa với không phát sinh nghĩa vụ kê khai. Doanh nghiệp vẫn phải nộp tờ khai theo kỳ, báo cáo tài chính năm và quyết toán thuế, kể cả khi các chỉ tiêu bằng không.
Chế độ kế toán mới từ 2026 (Thông tư 99/2025)
Chế độ kế toán doanh nghiệp năm 2026 áp dụng theo văn bản nào?Thông tư 99/2025/TT-BTC, hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Thông tư này thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng ba thông tư sửa đổi liên quan.
Thông tư 99/2025 thay đổi gì lớn nhất so với Thông tư 200?Bảng cân đối kế toán đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính; hệ thống tài khoản thêm 12 và bỏ 29 tài khoản; danh mục mẫu sổ còn 42 mẫu; và doanh nghiệp được tự quyết điều chỉnh tài khoản mà không cần Bộ Tài chính chấp thuận, đổi lại phải ban hành Quy chế mở tài khoản.
Báo cáo tài chính năm 2025 lập theo thông tư nào?Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và các thông tư sửa đổi. Thông tư 99/2025 chỉ áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026, nên báo cáo năm 2025 dù nộp trong năm 2026 vẫn theo chế độ cũ.
Thuế thu nhập cá nhân và giảm trừ gia cảnh 2026
Mức giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?15,5 triệu đồng mỗi tháng cho bản thân người nộp thuế, tương đương 186 triệu đồng một năm, và 6,2 triệu đồng mỗi tháng cho mỗi người phụ thuộc. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
Quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025 dùng mức giảm trừ nào?Vẫn dùng mức cũ: 11 triệu đồng mỗi tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc. Mức mới chỉ áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, dù việc quyết toán năm 2025 diễn ra trong năm 2026.
Giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026
Quy định về giao dịch liên kết năm 2026 theo văn bản nào?Nghị định 255/2026/NĐ-CP, ban hành 30/6/2026, hiệu lực từ 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026. Nghị định này thay thế cả Nghị định 132/2020/NĐ-CP lẫn Nghị định 20/2025/NĐ-CP.
Khi nào hai doanh nghiệp bị coi là bên liên kết?Điều 5 Nghị định 255/2026 liệt kê 12 hình thức, chia ba nhóm: liên kết về vốn, về quản lý và kiểm soát, và các hình thức khác. Ngưỡng phổ biến nhất là sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn góp, hoặc quyền bổ nhiệm trên 50% thành viên ban lãnh đạo.
Cho công ty trong nhóm mượn tiền không tính lãi có phải giao dịch liên kết không?Có khả năng cao. Nghị định 255/2026 đã bổ sung “mượn, cho mượn” bên cạnh “vay, cho vay” trong tiêu chí xác định quan hệ liên kết. Việc không tính lãi không còn là căn cứ để loại trừ.
Doanh nghiệp nào được miễn lập hồ sơ giao dịch liên kết?Ba trường hợp: doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng; đã ký thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá và nộp báo cáo hằng năm; hoặc doanh thu dưới 500 tỷ đồng, không phát sinh doanh thu chi phí từ tài sản vô hình, và đạt tỷ suất lợi nhuận tối thiểu theo chức năng.
Miễn lập hồ sơ có phải là miễn kê khai không?Không. Đây là lỗi hiểu nhầm phổ biến nhất. Doanh nghiệp được miễn lập hồ sơ vẫn phải nộp phụ lục kê khai giao dịch liên kết kèm hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Chỉ nhóm chỉ giao dịch trong nước, cùng thuế suất, không bên nào hưởng ưu đãi mới được miễn cả hai.
Tỷ suất lợi nhuận tối thiểu để được miễn lập hồ sơ là bao nhiêu?Tính trên lợi nhuận thuần trước lãi vay và thuế chia doanh thu: từ 5% với chức năng phân phối, từ 10% với sản xuất, và từ 15% với gia công. Năm lỗ thì không đạt điều kiện này dù doanh thu vẫn dưới ngưỡng.
Chi phí lãi vay bị khống chế như thế nào?Điều 16 khoản 3 Nghị định 255/2026 quy định tổng chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay không vượt quá 30% của lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay cộng chi phí khấu hao. Phần vượt được chuyển sang các kỳ sau, tối đa không quá 5 năm.
Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải nộp khi nào?Không nộp kèm quyết toán. Hồ sơ phải được lập xong trước thời điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp và lưu tại doanh nghiệp. Khi cơ quan thuế yêu cầu, phải cung cấp trong 30 ngày làm việc, được gia hạn một lần tối đa 15 ngày làm việc.
Mua bán, chuyển nhượng doanh nghiệp
Mua lại công ty có nợ thuế thì ai chịu khoản nợ đó?Nghĩa vụ thuế gắn với pháp nhân công ty, không gắn với người sở hữu phần vốn. Đổi chủ sở hữu không làm mất nghĩa vụ đã phát sinh, nên khoản nợ vẫn thuộc về công ty và bên mua gánh chịu trên thực tế. Công cụ duy nhất là điều khoản bảo đảm, bồi hoàn hoặc giữ lại một phần giá mua, thỏa thuận trước khi ký.
Chuyển nhượng vốn góp công ty TNHH hai thành viên cần làm gì trước?Phải chào bán phần vốn cho các thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với cùng điều kiện. Chỉ khi họ không mua hoặc không mua hết trong 30 ngày kể từ ngày chào bán thì mới được chuyển nhượng cho người ngoài. Bằng chứng chào bán và văn bản từ chối phải được lưu.
Chuyển nhượng cổ phần có phải thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh không?Phần lớn trường hợp là không, vì danh sách cổ đông phổ thông không nằm trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Chỉ phải thông báo khi thay đổi cổ đông sáng lập trong 3 năm đầu, thay đổi cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài, hoặc khi kéo theo thay đổi người đại diện theo pháp luật. Nghĩa vụ khai thuế thì luôn phát sinh.
Người nước ngoài mua công ty Việt Nam cần thủ tục gì thêm?Phải thực hiện đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp theo Điều 26 Luật Đầu tư 61/2020/QH14 trước khi thay đổi thành viên hoặc cổ đông, trong các trường hợp như nắm trên 50% vốn điều lệ hoặc doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện. Thời gian xử lý 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Một thương vụ mua lại doanh nghiệp mất bao lâu?Thường 2 đến 4 tháng nếu hồ sơ công ty mục tiêu đầy đủ, và 4 đến 8 tháng nếu phải khôi phục sổ sách hoặc xử lý nghĩa vụ thuế tồn đọng trước khi ký. Yếu tố quyết định tiến độ là chất lượng hồ sơ, không phải quy mô doanh thu.
Địa giới hành chính TP.HCM sau sáp nhập
TP.HCM còn cấp quận huyện không?Không. Từ 01/7/2025 thành phố vận hành chính quyền hai cấp, bỏ cấp quận huyện, còn 168 đơn vị hành chính cấp xã gồm 113 phường, 54 xã và 1 đặc khu.
Sau sáp nhập phường xã, doanh nghiệp có phải đổi địa chỉ trên giấy phép không?Không bắt buộc. Cơ quan thuế đã tự cập nhật thông tin địa chỉ theo danh mục hành chính mới. Hóa đơn ghi địa chỉ theo đơn vị hành chính cũ hay mới đều hợp lệ, vì địa chỉ trên hóa đơn là địa chỉ đăng ký kinh doanh của người bán.
Khi nào nên chủ động cập nhật địa chỉ theo phường mới?Khi đang chuẩn bị hồ sơ vay vốn ngân hàng, đang trong thương vụ chuyển nhượng hoặc gọi vốn, sắp làm thủ tục thay đổi đăng ký khác nên gộp một lần, hoặc khi hồ sơ cần hợp pháp hóa lãnh sự. Hoạt động bình thường thì không cần gấp.
Vay vốn ngân hàng
Ngân hàng thường soát gì nhất trong hồ sơ vay vốn?Chênh lệch giữa báo cáo tài chính đưa cho ngân hàng và số liệu trên tờ khai thuế đã nộp. Đây là điểm đầu tiên bị đối chiếu và cũng là lý do phổ biến khiến hồ sơ bị hỏi lại hoặc bị từ chối.
Báo cáo tài chính có lỗ thì còn vay được vốn không?Vẫn có thể, nếu giải trình được nguyên nhân lỗ và chứng minh được dòng tiền trả nợ. Ngân hàng quan tâm khả năng trả nợ hơn là con số lợi nhuận đơn thuần. Điều quan trọng là chuẩn bị phần giải trình trước khi nộp hồ sơ, không đợi bị hỏi.
Làm việc với đơn vị dịch vụ kế toán
Đổi đơn vị kế toán cần bàn giao những gì?Sổ sách và chứng từ gốc của toàn bộ các năm chưa hết thời hiệu, tài khoản khai thuế điện tử, chữ ký số, hồ sơ lao động và bảo hiểm xã hội, các hợp đồng đang hiệu lực, và biên bản xác nhận công nợ với đối tác lớn. Nhận thiếu chứng từ gốc là rủi ro lớn nhất vì khi kiểm tra, doanh nghiệp là bên phải xuất trình.
Phí dịch vụ kế toán tính theo cách nào?Theo số lượng chứng từ và nghiệp vụ phát sinh mỗi tháng, kết hợp đặc thù ngành nghề và mức độ phức tạp của doanh nghiệp. Không có mức phí cố định chung cho mọi doanh nghiệp. Á Châu khảo sát hồ sơ thực tế rồi báo phí bằng văn bản; khảo sát sơ bộ không tính phí.
Đọc sâu hơn
Cẩm nang kế toán và thuếToàn bộ bài hướng dẫn phân theo chủ đề
Thư viện văn bản pháp luậtToàn văn 128 luật, nghị định, thông tư
Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200Chế độ kế toán từ 01/01/2026
Nghị định 255/2026 về giao dịch liên kếtSáu thay đổi doanh nghiệp phải nắm
Giảm trừ gia cảnh 202615,5 triệu và 6,2 triệu mỗi tháng
Sáp nhập phường xã TP.HCMCó phải đổi địa chỉ trên giấy phép không
Câu hỏi của bạn chưa có ở đây?
Điền thông tin bên dưới, Á Châu liên hệ trong giờ làm việc để trao đổi về tình huống cụ thể. Khảo sát sơ bộ không tính phí.
Cần trao đổi ngay?
Gọi trực tiếp trong giờ làm việc, thứ 2 đến thứ 6 từ 08:00 đến 17:30.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Việc áp dụng cho một doanh nghiệp cụ thể cần được chuyên gia xác nhận theo hồ sơ thực tế. Á Châu — 343 Phạm Ngũ Lão, Phường Bến Thành, TP. Hồ Chí Minh · MST 0316633224.
