Báo cáo tài chính vay vốn ngân hàng — hồ sơ cần gì và chuẩn bị từ bao giờ

Hướng dẫn cho chủ doanh nghiệp

Làm báo cáo tài chính để vay vốn ngân hàng

Ngân hàng không đọc báo cáo tài chính giống cơ quan thuế. Bài này nói rõ họ đọc gì, vì sao hồ sơ bị từ chối, và doanh nghiệp cần chuẩn bị từ bao giờ.

Nhờ Á Châu rà soát hồ sơ

Rất nhiều doanh nghiệp nộp hồ sơ vay và bị từ chối mà không hiểu vì sao — sổ sách vẫn nộp thuế đầy đủ, doanh thu vẫn tăng, tài sản vẫn có. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở cùng một chỗ: báo cáo tài chính làm để nộp thuế và báo cáo tài chính để vay vốn phục vụ hai mục đích khác nhau. Một bên tối ưu để nghĩa vụ thuế thấp nhất trong khuôn khổ quy định. Một bên phải chứng minh doanh nghiệp có khả năng trả nợ. Hai mục tiêu này kéo con số về hai hướng ngược nhau, và bộ hồ sơ làm theo hướng thứ nhất thường trượt ở hướng thứ hai.

Ngân hàng thực sự đọc gì trong báo cáo tài chính

Cán bộ thẩm định không chấm điểm doanh nghiệp bằng doanh thu. Họ đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi duy nhất: doanh nghiệp này lấy tiền ở đâu để trả nợ, và nguồn đó có ổn định không. Từ câu hỏi đó, họ nhìn theo thứ tự sau:

Điểm cuối cùng đáng chú ý nhất. Ngân hàng luôn đối chiếu chéo báo cáo tài chính — tờ khai thuế — sao kê tài khoản. Doanh nghiệp có doanh thu thực cao hơn doanh thu khai báo sẽ gặp tình huống khó: khai thấp thì hồ sơ vay yếu, khai đúng thì phải xử lý phần chênh của các năm trước. Đây là lý do việc chuẩn bị hồ sơ vay không thể làm trong hai tuần.

Chín lý do hồ sơ vay bị từ chối

1. Lợi nhuận trên sổ quá mỏng so với nghĩa vụ trả nợ của khoản vay đề nghị.
2. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm nhiều kỳ liên tiếp, dù báo cáo vẫn có lãi.
3. Vốn chủ sở hữu thấp, doanh nghiệp gần như chạy hoàn toàn bằng vốn vay và vốn chiếm dụng.
4. Công nợ phải thu lớn và cũ, không có biên bản đối chiếu, không trích lập dự phòng.
5. Hàng tồn kho không luân chuyển nhưng vẫn ghi nguyên giá trên sổ.
6. Số liệu lệch giữa báo cáo tài chính, tờ khai thuế và sao kê ngân hàng.
7. Giao dịch lớn với bên liên quan không có hợp đồng, không giải thích được bản chất.
8. Chủ doanh nghiệp và công ty dùng chung tài khoản, không tách bạch dòng tiền.
9. Phương án kinh doanh sơ sài, không chỉ ra được tiền vay dùng vào việc gì và tiền trả nợ đến từ đâu.

Chuẩn bị từ bao giờ

Câu trả lời ngắn: ít nhất trước một kỳ báo cáo, tốt nhất là hai kỳ. Ngân hàng thường yêu cầu báo cáo tài chính hai đến ba năm gần nhất cộng số liệu kỳ gần nhất trong năm. Nghĩa là một quyết định vay vào giữa năm sau đã bị định đoạt bởi cách doanh nghiệp ghi sổ từ năm nay.

Bộ hồ sơ tài chính ngân hàng thường yêu cầu

Chuẩn hoá báo cáo tài chính không phải là làm đẹp số liệu

Cần nói rõ chỗ này vì nó hay bị hiểu sai. Chuẩn hoá báo cáo tài chính để vay vốn không phải việc sửa con số cho đẹp. Sửa số liệu để vay là hành vi có rủi ro pháp lý cho cả doanh nghiệp lẫn người lập, và ngân hàng có đủ công cụ đối chiếu để phát hiện.

Việc thật sự phải làm là: ghi nhận đúng và đủ những gì đã thực sự phát sinh nhưng chưa được đưa vào sổ; xử lý dứt điểm các khoản treo nhiều năm; đưa dòng tiền thực chạy qua tài khoản ngân hàng thay vì tiền mặt; và trình bày lại số liệu theo cách ngân hàng đọc được. Kết quả là một bộ báo cáo phản ánh đúng hơn tình hình doanh nghiệp — không phải một bộ báo cáo khác.

Á Châu làm gì trong phần này

• Rà soát hiện trạng: chấm bộ báo cáo hiện có theo góc nhìn của ngân hàng, chỉ ra chỗ sẽ bị hỏi
• Xử lý tồn đọng: công nợ, tồn kho, chi phí thiếu chứng từ, giao dịch với bên liên quan
• Chuẩn hoá cách ghi nhận cho các kỳ tiếp theo, để bộ số liệu năm sau dùng được
• Dựng bộ hồ sơ vay và phương án kinh doanh theo yêu cầu của từng ngân hàng
• Đồng hành khi làm việc với ngân hàng, trả lời các câu hỏi thẩm định

Phí xác định theo số năm cần xử lý và khối lượng chứng từ thực tế, báo bằng văn bản sau khảo sát. Á Châu không áp một biểu giá chung.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm

• Tư vấn cấu trúc vốn và vay vốn
• Kiểm tra, rà soát sổ sách kế toán
• Thuê giám đốc tài chính
• 12 câu hỏi tự kiểm tra sổ sách trước thanh tra thuế

Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Yêu cầu hồ sơ khác nhau giữa các ngân hàng và thay đổi theo thời kỳ — doanh nghiệp nên xác nhận với ngân hàng cụ thể hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng.