Dòng tiền trên báo cáo tài chính và dòng tiền thật — ngân hàng đọc cái nào

Có một câu hỏi mà rất nhiều chủ doanh nghiệp hỏi kế toán ít nhất một lần: “Báo cáo nói có lãi, vậy tiền đâu?” Đây không phải dấu hiệu kế toán làm sai. Nó là hệ quả trực tiếp của nguyên tắc ghi nhận: doanh thu được ghi khi quyền thu tiền phát sinh, không phải khi tiền về tài khoản. Bán hàng cho khách trả sau 90 ngày thì doanh thu và lợi nhuận xuất hiện trên báo cáo ngay hôm nay, còn tiền thì ba tháng nữa mới về — nếu về. Chênh lệch giữa hai thứ đó là chỗ mà phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khủng hoảng, và cũng là chỗ ngân hàng nhìn đầu tiên.

Ba nhóm dòng tiền

Tổ hợp nguy hiểm nhất, và cũng là tổ hợp cán bộ thẩm định tìm: dòng tiền kinh doanh âm, dòng tiền tài chính dương. Nghĩa là hoạt động cốt lõi không tạo ra tiền, và doanh nghiệp đang bù bằng vay thêm. Tổ hợp này có thể kéo dài vài kỳ trước khi lộ ra trên báo cáo lãi lỗ, nhưng nó hiện ngay trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Vì sao lãi mà không có tiền

• Khoản phải thu phình. Doanh thu tăng nhưng tiền chưa về; mỗi đồng doanh thu tăng thêm lại kéo theo một phần vốn bị chiếm dụng.
• Hàng tồn kho tăng. Tiền đã chi mua hàng, hàng nằm kho, chưa thành doanh thu.
• Trả nợ gốc. Phần gốc không đi qua báo cáo lãi lỗ nhưng ăn tiền thật.
• Mua sắm tài sản. Chi tiền một lần, chi phí phân bổ nhiều năm qua khấu hao.
• Nộp thuế của kỳ trước trong khi lợi nhuận đã ghi nhận từ kỳ đó.

Ba nguyên nhân đầu là vốn lưu động, và đó thường là lý do thật khiến doanh nghiệp đang lớn lại thiếu tiền. Nghịch lý quen thuộc: càng bán được nhiều càng thiếu tiền, cho tới khi chu kỳ thu tiền được rút ngắn.

Chu kỳ tiền mặt — con số đáng theo dõi nhất

Công thức đơn giản mà nhiều doanh nghiệp chưa từng tính:

Con số này cho biết doanh nghiệp phải tự bỏ tiền ra nuôi hoạt động trong bao nhiêu ngày trước khi tiền quay về. Chu kỳ 60 ngày nghĩa là doanh nghiệp cần đủ tiền để chạy hai tháng mà không thu được đồng nào. Nhân con số đó với chi phí hoạt động bình quân mỗi ngày, ta có nhu cầu vốn lưu động — chính là con số cần đưa vào phần cơ sở nhu cầu vốn khi làm hồ sơ vay.

Rút ngắn chu kỳ tiền mặt có ba đòn bẩy, xếp theo mức dễ làm: thu tiền nhanh hơn (đặt hạn mức công nợ, đối chiếu định kỳ, có người chịu trách nhiệm thu hồi), giảm ngày tồn kho (kiểm kê, xử lý hàng chậm luân chuyển, siết kế hoạch nhập), và đàm phán trả chậm dài hơn với nhà cung cấp — nguồn vốn rẻ nhất mà ít doanh nghiệp khai thác hết.

Ngân hàng đối chiếu bằng sao kê

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ do doanh nghiệp lập; sao kê ngân hàng là bằng chứng độc lập. Cán bộ thẩm định so hai thứ với nhau, và cả hai với doanh thu trên tờ khai thuế. Ba nguồn khớp nhau thì bộ số liệu đáng tin. Lệch mà không giải thích được thì toàn bộ mất độ tin cậy, kể cả phần đúng. Đây cũng là lý do thực tế nhất để đưa mọi dòng tiền kinh doanh qua tài khoản doanh nghiệp thay vì tiền mặt hay tài khoản cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm

• Báo cáo tài chính vay vốn ngân hàng
• Các chỉ số tài chính ngân hàng nhìn khi xét vay
• Công nợ treo lâu năm — xử lý thế nào
• Thuê giám đốc tài chính

Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng.