Rà soát thuế trước thanh tra — làm gì và bàn giao gì
Không phải là dọn dẹp cho đẹp. Là dựng sẵn hồ sơ giải trình cho từng khoản mà đoàn kiểm tra sẽ hỏi.
Rà soát thuế trước thanh tra là việc soát lại nghĩa vụ thuế của các kỳ chưa được cơ quan thuế kiểm tra, nhằm ba mục tiêu: tìm ra những khoản có rủi ro bị loại hoặc bị truy thu, xử lý được cái nào thì xử lý trước, và với phần còn lại thì chuẩn bị sẵn lập luận cùng chứng từ để giải trình. Khác biệt lớn nhất so với việc kế toán tự soát nằm ở góc nhìn: người rà soát đặt câu hỏi đoàn kiểm tra sẽ hỏi gì và mình trả lời bằng cái gì, chứ không phải mình đã hạch toán đúng chuẩn mực chưa. Hai câu hỏi đó dẫn tới hai kết quả rất khác nhau.
Vì sao thời điểm quan trọng hơn nội dung
Khi bị truy thu, doanh nghiệp trả ba khoản: số thuế truy thu, tiền chậm nộp 0,03%/ngày theo Điều 59 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, và phạt vi phạm hành chính. Tiền chậm nộp tính từ hạn nộp gốc của kỳ có sai sót. Nghĩa là cùng một sai sót, phát hiện sớm hơn ba năm thì rẻ hơn khoảng một phần ba số thuế. Đó là toàn bộ lý do kinh tế của việc rà soát chủ động: không phải để tránh nghĩa vụ, mà để cắt phần cộng dồn theo thời gian.
Phạm vi rà soát
Chi phí được trừ
Rà từng nhóm chi phí lớn theo điều kiện được trừ: phục vụ hoạt động kinh doanh, đủ hoá đơn chứng từ, có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với khoản từ 5 triệu đồng trở lên.
Khấu trừ thuế giá trị gia tăng
Điều kiện khấu trừ đầu vào, tình trạng hoạt động của bên bán tại thời điểm giao dịch, tính hợp lệ của hoá đơn điện tử.
Doanh thu và thời điểm ghi nhận
Ghi nhận đúng kỳ, khớp giữa sổ cái, tờ khai giá trị gia tăng, báo cáo tài chính và sao kê.
Thuế thu nhập cá nhân
Khấu trừ, hồ sơ người phụ thuộc, cam kết, quyết toán thay cho người lao động, các khoản phúc lợi chịu thuế.
Giao dịch với bên liên quan
Nghĩa vụ kê khai, hồ sơ xác định giá, và tính hợp lý của giá giao dịch.
Các sắc thuế khác
Thuế nhà thầu nước ngoài, lệ phí môn bài, và các nghĩa vụ đặc thù theo ngành nghề.
Quy trình và kết quả bàn giao
| Bước | Nội dung | Bàn giao |
|---|---|---|
| 1 | Khảo sát: số năm chưa quyết toán, quy mô chứng từ, ngành nghề, lịch sử làm việc với cơ quan thuế | Phạm vi và báo phí bằng văn bản |
| 2 | Thu thập hồ sơ: sổ sách, tờ khai đã nộp, hợp đồng, sao kê, hồ sơ lao động | Biên bản bàn giao tài liệu |
| 3 | Soát theo sáu nhóm ở trên; chọn mẫu với khoản nhỏ, soát toàn bộ với khoản trọng yếu | Danh sách phát hiện, phân loại cao — trung — thấp |
| 4 | Ước tính rủi ro bằng tiền: số thuế có thể bị truy thu và tiền chậm nộp tương ứng | Bảng ước tính rủi ro theo từng kỳ |
| 5 | Đề xuất xử lý cho từng khoản: bổ sung chứng từ, điều chỉnh, hay giữ và chuẩn bị giải trình | Phương án xử lý kèm hệ quả từng lựa chọn |
| 6 | Thực hiện phần đã thống nhất, dựng bộ hồ sơ giải trình | Hồ sơ đã xử lý và bộ lập luận giải trình |
Bảng ước tính rủi ro ở bước 4 là phần doanh nghiệp thấy hữu ích nhất, vì nó biến một nỗi lo mơ hồ thành một con số để ra quyết định: xử lý ngay, hay để lại và chuẩn bị giải trình.
Doanh nghiệp nào nên làm sớm
- Trên ba năm chưa được thanh tra, kiểm tra thuế. Đây là nhóm có rủi ro cộng dồn lớn nhất.
- Có giao dịch với bên liên quan nhưng chưa từng lập hồ sơ xác định giá.
- Ngành nghề có tỷ lệ chi phí tiền mặt cao hoặc nhiều nhà cung cấp nhỏ lẻ.
- Vừa có biến động lớn: đổi mô hình kinh doanh, chuyển nhượng vốn, tái cấu trúc.
- Chuẩn bị bán phần vốn góp hoặc gọi vốn. Bên mua luôn soát nghĩa vụ thuế tiềm ẩn, và một khoản rủi ro chưa xử lý thường bị trừ thẳng vào giá.
Điều dịch vụ này không hứa
Không ai bảo đảm được doanh nghiệp sẽ không bị truy thu, và nên cảnh giác với bên nào hứa như vậy. Rà soát trước thanh tra làm được ba việc: giảm số lượng khoản có rủi ro, rút ngắn thời gian tính tiền chậm nộp cho những khoản buộc phải điều chỉnh, và chuẩn bị sẵn lập luận cho phần còn lại. Quyền kiểm tra vẫn thuộc về cơ quan thuế.
Về phí dịch vụ
Phí xác định theo số năm cần soát và khối lượng chứng từ thực tế, cộng mức độ phức tạp của ngành nghề và giao dịch. Á Châu không áp một biểu giá chung, và báo phí bằng văn bản sau khảo sát, trước khi bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Đọc thêm
- Dịch vụ quản trị rủi ro thuế
- Kiểm tra sổ sách kế toán gồm những gì
- Cách tính tiền chậm nộp thuế 0,03%/ngày kèm ví dụ
- 12 câu hỏi tự kiểm tra sổ sách trước thanh tra thuế
Bao lâu rồi doanh nghiệp chưa được kiểm tra?
Gọi để Á Châu ước tính rủi ro của các năm chưa quyết toán.
Nội dung pháp lý mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Quy định thuế thay đổi thường xuyên — doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Cần Á Châu xử lý việc này cho doanh nghiệp anh/chị?
Điền 3 thông tin, chuyên viên gọi lại trong 4 giờ làm việc và gửi báo phí bằng văn bản trong 24 giờ. Kế toán trọn gói từ 500.000đ/tháng, tính theo số hoá đơn thật.
