Trần chi phí lãi vay 30% EBITDA — cách tính và cách tránh mất chi phí
Đây là quy định gây thiệt hại tài chính lớn nhất trong toàn bộ chế định giao dịch liên kết. Một doanh nghiệp vay vốn lớn từ công ty mẹ hoặc bên liên kết có thể bị loại hàng tỷ đồng chi phí lãi vay khi quyết toán, dù khoản vay hoàn toàn có thật và lãi đã trả thật. Bài viết giải thích công thức, cách tính thử trước khi vay, và cơ chế chuyển phần vượt sang kỳ sau.
1. Công thức theo Điều 16 khoản 3
Điều 16 khoản 3 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định: tổng chi phí lãi vay sau khi đã trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ không được vượt quá 30% của tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với chi phí lãi vay và chi phí khấu hao trong kỳ tính thuế đó.
| Thành phần | Nội dung |
|---|---|
| Tử số — chi phí lãi vay thuần | Tổng chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay |
| Mẫu số — EBITDA | Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay cộng chi phí khấu hao trong kỳ |
| Trần | Chi phí lãi vay thuần được trừ tối đa bằng 30% × EBITDA |
| Phần vượt | Chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo, tối đa không quá 5 năm |
2. Ví dụ tính bằng số
Giả sử một doanh nghiệp trong kỳ có: lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh 8 tỷ đồng, chi phí lãi vay 12 tỷ đồng, lãi tiền gửi 0,5 tỷ đồng, chi phí khấu hao 6 tỷ đồng.
| Bước | Tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Chi phí lãi vay thuần | 12 − 0,5 | 11,5 tỷ đồng |
| EBITDA | 8 + 12 + 6 | 26 tỷ đồng |
| Trần được trừ | 30% × 26 | 7,8 tỷ đồng |
| Phần vượt | 11,5 − 7,8 | 3,7 tỷ đồng bị loại trong kỳ |
3,7 tỷ đồng chi phí bị loại làm tăng thu nhập chịu thuế tương ứng. Phần này được chuyển sang các kỳ sau, tối đa 5 năm — nhưng chỉ dùng được nếu các kỳ sau còn dư địa dưới trần 30%. Doanh nghiệp đang vay nhiều thường không có dư địa đó, nên trên thực tế phần vượt có nguy cơ mất hẳn sau 5 năm.
3. Ba yếu tố quyết định doanh nghiệp có bị vượt trần hay không
4. Bốn việc nên làm trước khi ký hợp đồng vay với bên liên kết
| # | Việc làm | Vì sao |
|---|---|---|
| 1 | Tính thử trần 30% dựa trên kế hoạch kinh doanh của cả kỳ | Biết trước phần lãi vay sẽ bị loại, đưa vào bài toán chi phí vốn thực tế |
| 2 | So sánh phương án vay bên liên kết với phương án tăng vốn góp | Tăng vốn không tạo chi phí lãi vay nên không chạm trần, đổi lại pha loãng sở hữu |
| 3 | Rà xem khoản vay có làm phát sinh thêm quan hệ liên kết không | Vay đạt từ 25% vốn chủ sở hữu và trên 50% nợ trung dài hạn tự nó tạo ra quan hệ liên kết |
| 4 | Xem xét thời điểm giải ngân trong năm | Lãi phát sinh theo thời gian; giải ngân cuối năm làm chi phí lãi vay kỳ đó thấp hơn |
Điểm ít người để ý: chính khoản vay từ bên liên kết có thể là thứ tạo ra quan hệ liên kết. Nếu khoản vay đạt từ 25% vốn góp của chủ sở hữu bên đi vay và chiếm trên 50% tổng nợ trung dài hạn, hai bên trở thành bên liên kết — kéo theo toàn bộ nghĩa vụ kê khai và trần lãi vay, kể cả khi trước đó không có quan hệ sở hữu nào.
5. Phần vượt trần chuyển kỳ sau — cơ chế và giới hạn
Phần chi phí lãi vay không được trừ trong kỳ được chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo, tối đa không quá 5 năm kể từ kỳ phát sinh. Trong mỗi kỳ sau, phần chuyển sang chỉ được trừ nếu tổng chi phí lãi vay của kỳ đó — bao gồm cả phần chuyển sang — vẫn nằm dưới trần 30% của kỳ đó.
Vì vậy doanh nghiệp cần theo dõi phần vượt trần theo từng năm phát sinh, không gộp chung, để biết phần nào sắp hết hạn 5 năm. Việc này nên được ghi nhận trong sổ theo dõi riêng ngay từ kỳ đầu tiên phát sinh, không phải dựng lại từ hồ sơ cũ khi cần dùng.
6. Liên hệ với các nghĩa vụ khác
Trần chi phí lãi vay chỉ là một phần trong chế định giao dịch liên kết. Doanh nghiệp bị áp dụng trần này cũng thường phải kê khai giao dịch liên kết và có thể phải lập hồ sơ xác định giá. Xem toàn cảnh tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP — sáu thay đổi doanh nghiệp phải nắm, cách xác định bên liên kết tại 12 hình thức quan hệ liên kết, và các trường hợp được miễn tại miễn lập hồ sơ theo Nghị định 255/2026.
Chuỗi bài về giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026
Dịch vụ liên quan: Kê khai và lập hồ sơ giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026 — khảo sát sơ bộ không tính phí.
Câu hỏi thường gặp
Á Châu tính thử trần chi phí lãi vay theo kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp, so sánh phương án vay và tăng vốn, và lập sổ theo dõi phần vượt trần chuyển kỳ sau.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP tại thời điểm đăng. Ví dụ bằng số chỉ nhằm minh họa công thức, không phải số liệu của một doanh nghiệp cụ thể. Việc áp dụng cho từng trường hợp cần được chuyên gia thuế xác nhận.
Cần Á Châu xử lý việc này cho doanh nghiệp anh/chị?
Điền 3 thông tin, chuyên viên gọi lại trong 4 giờ làm việc và gửi báo phí bằng văn bản trong 24 giờ. Kế toán trọn gói từ 500.000đ/tháng, tính theo số hoá đơn thật.
