Hai hệ thống sổ sách — rào cản lớn nhất khi doanh nghiệp đi vay

Đây là chuyện gần như không ai nói thẳng trong các bài viết về vay vốn, nhưng lại là nguyên nhân thật của phần lớn hồ sơ bị từ chối ở doanh nghiệp vừa và nhỏ. Rất nhiều doanh nghiệp vận hành với hai bộ số liệu: một bộ để kê khai thuế, làm sao cho nghĩa vụ thuế ở mức thấp nhất trong khuôn khổ; và một bộ nội bộ phản ánh doanh thu, lợi nhuận thực. Trong nhiều năm, hai bộ này không gặp nhau và không ai thấy vấn đề. Cho tới lúc doanh nghiệp cần vay vốn — và phải nộp một bộ số liệu cho ngân hàng.

Vì sao đây là ngõ cụt

Không lựa chọn nào trong ba cái trên giải quyết được vấn đề. Đó là lý do bài này gọi nó là rào cản chứ không phải một lỗi kỹ thuật cần sửa.

Ngân hàng phát hiện bằng cách nào

• Đối chiếu chéo ba nguồn: báo cáo tài chính, tờ khai thuế và sao kê ngân hàng. Doanh thu thật chạy qua tài khoản mà không có trên tờ khai là chênh lệch nhìn thấy ngay.
• So với mặt bằng ngành: một doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn hẳn ngành trong nhiều năm mà vẫn mở rộng là mâu thuẫn.
• Thẩm định thực địa: quy mô kho, số lượng nhân sự, lưu lượng khách thực tế thường không khớp với một bộ sổ đã được thu nhỏ.
• Dòng tiền cá nhân của chủ doanh nghiệp: khi phần doanh thu không khai chạy qua tài khoản cá nhân, bức tranh hiện ra khá rõ.

Lối ra duy nhất bền: hợp nhất về một bộ

Cách duy nhất giải quyết tận gốc là đưa hai bộ về một — ghi nhận đúng và đủ những gì thực sự phát sinh. Điều này đồng nghĩa nghĩa vụ thuế tăng lên so với trước, và đó là phần chi phí thật của việc trở thành một doanh nghiệp vay được vốn. Đổi lại, doanh nghiệp có một bộ số liệu dùng được cho mọi mục đích: vay vốn, gọi vốn, bán phần vốn góp, và cả việc tự biết mình đang lãi lỗ ra sao.

Lộ trình theo mốc

Điểm quan trọng ở bảng này: chi phí thuế tăng thêm cần được tính như một khoản đầu tư có thời hạn, đặt cạnh chi phí vốn mà doanh nghiệp đang phải trả cho các nguồn vay ngoài ngân hàng. Ở nhiều trường hợp, phép so sánh này cho kết quả rất rõ ràng.

Phần chi phí ít người tính tới

Doanh nghiệp không vay được ngân hàng thường phải dùng nguồn vốn khác — vay cá nhân, vay ngoài, chiếm dụng vốn nhà cung cấp bằng cách trả chậm. Chi phí của các nguồn này gần như luôn cao hơn lãi suất ngân hàng, và ít khi được tính vào bài toán khi doanh nghiệp cân nhắc có nên hợp nhất sổ sách hay không. Đặt hai con số cạnh nhau — phần thuế tăng thêm mỗi năm so với chênh lệch chi phí vốn mỗi năm — thường là cách đơn giản nhất để ra quyết định.

Điều tuyệt đối không nên làm

Không sửa số liệu trên báo cáo tài chính riêng cho hồ sơ vay. Bộ báo cáo nộp ngân hàng phải là bộ đã nộp cơ quan thuế. Nộp một bản khác đi là rủi ro pháp lý cho cả doanh nghiệp lẫn người lập báo cáo, và ngân hàng có đủ công cụ để phát hiện. Hậu quả khi bị phát hiện nặng hơn nhiều so với việc bị từ chối cho vay.

Á Châu hỗ trợ phần nào

• Đánh giá khoảng cách giữa hai bộ số liệu và ước tính phần nghĩa vụ thuế tăng thêm nếu hợp nhất
• Rà chi phí để bảo đảm không bỏ sót khoản được trừ hợp lệ — phần này thường bù lại một phần đáng kể
• Lộ trình hợp nhất theo kỳ, gắn với thời điểm doanh nghiệp dự định vay
• Xử lý tồn đọng của các kỳ trước: công nợ, tồn kho, chứng từ thiếu

Phí xác định theo quy mô và số kỳ cần xử lý, báo bằng văn bản sau khảo sát.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm

• Báo cáo tài chính vay vốn ngân hàng — hồ sơ và lộ trình
• Vì sao ngân hàng từ chối hồ sơ vay của doanh nghiệp
• Ngân hàng yêu cầu báo cáo tài chính mấy năm
• Tư vấn cấu trúc vốn và vay vốn

Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.