Vì sao ngân hàng từ chối hồ sơ vay của doanh nghiệp
Chín lý do lặp đi lặp lại — và điều đáng chú ý là phần lớn đã được định đoạt từ nhiều tháng trước khi hồ sơ được nộp.
Khi một hồ sơ vay bị từ chối, thư trả lời của ngân hàng thường rất ngắn và chung chung: “chưa đáp ứng điều kiện tín dụng”. Doanh nghiệp không biết mình trượt ở đâu, nên lần sau nộp lại gần như y hệt và trượt tiếp. Thực tế thì cán bộ thẩm định đánh giá theo một khung khá cố định, và các lý do từ chối tập trung vào chín điểm dưới đây. Điểm quan trọng nhất cần hiểu trước: gần như không lý do nào có thể sửa được trong vài tuần trước khi nộp. Chúng nằm trong cách doanh nghiệp ghi sổ và vận hành dòng tiền của những kỳ đã qua.
Chín lý do, xếp theo mức độ thường gặp
1. Lợi nhuận trên sổ quá mỏng so với nghĩa vụ trả nợ
Ngân hàng lấy lợi nhuận sau thuế cộng khấu hao rồi so với tổng nghĩa vụ nợ phải trả trong năm — cả khoản đang vay lẫn khoản đề nghị vay. Doanh nghiệp tối ưu sổ sách để nghĩa vụ thuế thấp sẽ tự làm mỏng chính con số này. Đây là mâu thuẫn gốc: một bộ sổ không thể vừa tối ưu thuế tối đa vừa mạnh nhất khi vay.
2. Dòng tiền hoạt động âm dù báo cáo có lãi
Lãi trên sổ mà tiền không về là dấu hiệu công nợ phải thu và hàng tồn kho đang nuốt hết phần lãi đó. Cán bộ thẩm định đọc dòng tiền trước khi đọc lợi nhuận, vì nợ được trả bằng tiền chứ không phải bằng lãi kế toán.
3. Vốn chủ sở hữu quá mỏng
Doanh nghiệp chạy gần như hoàn toàn bằng vốn vay và vốn chiếm dụng của nhà cung cấp thì mọi cú sốc nhỏ đều thành rủi ro cho ngân hàng. Một biến thể hay gặp: chủ doanh nghiệp cho công ty vay thay vì góp vốn — trên sổ điều đó làm nợ tăng và vốn chủ không tăng.
4. Công nợ phải thu lớn và cũ
Khoản phải thu quá hạn nhiều năm, không có biên bản đối chiếu, không trích lập dự phòng, sẽ bị cán bộ thẩm định loại ra khi đánh giá chất lượng tài sản. Doanh nghiệp nghĩ mình có tài sản; ngân hàng nhìn thấy một con số khó thu.
5. Hàng tồn kho không luân chuyển
Tồn kho ghi nguyên giá nhưng thực tế đã chậm luân chuyển nhiều kỳ cũng bị xử lý tương tự. Không có biên bản kiểm kê định kỳ thì càng khó thuyết phục.
6. Số liệu lệch giữa báo cáo tài chính, tờ khai thuế và sao kê
Ngân hàng luôn đối chiếu chéo ba nguồn này. Lệch mà giải thích được thì không sao; lệch mà không giải thích được thì toàn bộ bộ số liệu mất độ tin cậy, kể cả những phần đúng.
7. Giao dịch lớn với bên liên quan không rõ bản chất
Tiền chuyển qua lại giữa công ty và các pháp nhân cùng chủ, không hợp đồng, không chứng từ, là điểm cán bộ thẩm định luôn hỏi. Không trả lời được thì khoản đó bị coi là rút vốn.
8. Chủ doanh nghiệp và công ty dùng chung tài khoản
Khi dòng tiền cá nhân và dòng tiền công ty trộn vào nhau, ngân hàng không tách được nguồn trả nợ thật của doanh nghiệp. Đây cũng là điểm khiến sao kê mất giá trị chứng minh.
9. Phương án kinh doanh sơ sài
Hồ sơ chỉ nói cần bao nhiêu tiền mà không chỉ ra tiền dùng vào việc gì, việc đó sinh ra dòng tiền thế nào, và trả nợ bằng nguồn nào. Phần này doanh nghiệp hoàn toàn chủ động được, nhưng lại hay bị làm cho có.
Nhóm lý do nào sửa được nhanh, nhóm nào cần thời gian
| Lý do | Thời gian cần để xử lý | Việc phải làm |
|---|---|---|
| Phương án kinh doanh sơ sài | 1-3 tuần | Viết lại theo cấu trúc ngân hàng đọc: mục đích, dòng tiền dự kiến, nguồn trả nợ |
| Thiếu hợp đồng cho giao dịch lớn | 2-6 tuần | Bổ sung và chuẩn hoá hồ sơ các giao dịch trọng yếu |
| Công nợ và tồn kho | 1-2 quý | Đối chiếu, lập biên bản, xử lý khoản không thu được |
| Tài khoản cá nhân và công ty lẫn lộn | 2 quý trở lên | Tách bạch từ bây giờ để sao kê kỳ sau sạch |
| Lợi nhuận và dòng tiền trên sổ | 1-2 kỳ báo cáo | Ghi nhận đúng và đủ những gì đã phát sinh; đưa dòng tiền thật qua ngân hàng |
| Chênh lệch ba nguồn số liệu | 1-2 kỳ báo cáo | Xác định nguyên nhân lệch và xử lý dứt điểm, có thể phải khai bổ sung |
Nhìn bảng này thì rõ một điều: doanh nghiệp định vay vào giữa năm sau phải bắt đầu chuẩn bị từ kỳ báo cáo năm nay. Chuẩn bị trước một tháng chỉ đủ để làm đẹp phần hình thức, không đủ để đổi phần nội dung mà cán bộ thẩm định thực sự chấm.
Điều không nên làm
Cần nói thẳng: sửa số liệu trên báo cáo tài chính để hồ sơ vay trông khá hơn là hành vi có rủi ro pháp lý cho cả doanh nghiệp lẫn người lập báo cáo. Ngân hàng có đủ công cụ đối chiếu — tờ khai thuế, sao kê, thông tin tín dụng, thẩm định thực địa — và một hồ sơ bị phát hiện sai lệch gây hậu quả nặng hơn nhiều so với việc bị từ chối. Việc đúng phải làm là ghi nhận đúng và đủ, không phải ghi nhận theo hướng có lợi.
Á Châu hỗ trợ phần nào
- Chấm bộ báo cáo hiện có theo góc nhìn của cán bộ thẩm định, chỉ ra chỗ sẽ bị hỏi và lý do
- Xử lý tồn đọng: công nợ, tồn kho, chi phí thiếu chứng từ, giao dịch với bên liên quan
- Chuẩn hoá cách ghi nhận cho các kỳ tiếp theo
- Dựng bộ hồ sơ vay và phương án kinh doanh theo yêu cầu của từng ngân hàng
- Đồng hành khi làm việc với ngân hàng và trả lời câu hỏi thẩm định
Phí xác định theo số năm cần xử lý và khối lượng chứng từ thực tế, báo bằng văn bản sau khảo sát.
Câu hỏi thường gặp
Đọc thêm
- Báo cáo tài chính vay vốn ngân hàng — hồ sơ cần gì và chuẩn bị từ bao giờ
- Tư vấn cấu trúc vốn và vay vốn
- Kiểm tra, rà soát sổ sách kế toán
- 12 câu hỏi tự kiểm tra sổ sách trước thanh tra thuế
Muốn biết hồ sơ của mình sẽ vướng ở đâu?
Gọi để Á Châu rà bộ báo cáo hiện tại trước khi anh/chị nộp ngân hàng.
Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Điều kiện tín dụng khác nhau giữa các ngân hàng và thay đổi theo thời kỳ — doanh nghiệp nên xác nhận với ngân hàng cụ thể hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu trước khi áp dụng.
Cần Á Châu xử lý việc này cho doanh nghiệp anh/chị?
Điền 3 thông tin, chuyên viên gọi lại trong 4 giờ làm việc và gửi báo phí bằng văn bản trong 24 giờ. Kế toán trọn gói từ 500.000đ/tháng, tính theo số hoá đơn thật.
