Phương án kinh doanh nộp kèm hồ sơ vay — viết thế nào cho được duyệt

Đây là phần duy nhất trong bộ hồ sơ vay mà doanh nghiệp có thể làm tốt ngay hôm nay, không cần đợi một kỳ báo cáo. Số liệu tài chính là quá khứ đã cố định; phương án kinh doanh là phần trình bày tương lai, và nó quyết định cách cán bộ thẩm định diễn giải toàn bộ những con số phía trước. Nghịch lý là chính phần này thường được viết vội trong một buổi chiều, ba trang, nhiều câu chung chung, và không trả lời được câu hỏi cơ bản nhất: tiền vay dùng vào việc gì, việc đó sinh ra tiền thế nào, và tiền trả nợ đến từ đâu.

Ba câu hỏi phải trả lời được

Bảy phần của một phương án đầy đủ

1. Giới thiệu doanh nghiệp

Ngắn gọn: ngành nghề, sản phẩm chính, khách hàng chính, quy mô nhân sự, thời gian hoạt động. Một trang là đủ. Phần này chỉ để người đọc có bối cảnh, không phải để quảng cáo.

2. Mục đích vay

Chi tiết theo hạng mục kèm số tiền. Nếu vay để nhập hàng, ghi rõ nhập gì, cho đơn hàng nào, của khách nào. Nếu vay mua thiết bị, ghi rõ thiết bị gì, giá bao nhiêu, có báo giá kèm theo.

3. Cơ sở của nhu cầu vốn

Đây là phần phân biệt một phương án nghiêm túc với một phương án làm cho có. Cách làm chuẩn là tính nhu cầu vốn lưu động theo chu kỳ: số ngày tồn kho + số ngày phải thu − số ngày được nhà cung cấp cho trả chậm, nhân với chi phí hoạt động bình quân ngày. Con số ra được có cơ sở, và cán bộ thẩm định nhìn thấy ngay là doanh nghiệp hiểu chu kỳ vốn của mình.

4. Dòng tiền dự kiến

Lập theo tháng cho ít nhất 12 tháng, hoặc theo quý cho khoản vay dài hơn. Mỗi giả định phải nêu rõ: doanh thu dựa trên hợp đồng đã ký hay dự kiến, tỷ lệ thu tiền, thời điểm thanh toán nhà cung cấp. Giả định có thể sai, nhưng phải nhìn thấy được.

5. Nguồn trả nợ

Chỉ rõ nghĩa vụ trả nợ hằng kỳ nằm ở đâu trong dòng tiền ở phần 4, và còn dư bao nhiêu. Nếu có nguồn trả nợ thứ hai — thu hồi công nợ, thanh lý tài sản không dùng đến — nêu luôn.

6. Tài sản bảo đảm

Mô tả tài sản, giấy tờ pháp lý, và cơ sở định giá. Không tự định giá cao hơn thực tế — ngân hàng sẽ định giá lại, và một con số phóng đại làm giảm độ tin cậy của cả phương án.

7. Rủi ro và phương án ứng phó

Phần này nhiều doanh nghiệp bỏ qua vì nghĩ nêu rủi ro là tự làm yếu hồ sơ. Ngược lại: một phương án không có rủi ro nào là phương án không đáng tin. Nêu hai đến ba rủi ro thật — khách hàng lớn chậm trả, giá nguyên liệu biến động, mùa vụ — kèm cách doanh nghiệp ứng phó.

Năm lỗi khiến phương án bị đánh giá thấp

• Số liệu dự kiến không nối được với số liệu quá khứ. Dự kiến doanh thu gấp đôi năm ngoái mà không có hợp đồng hay năng lực sản xuất tương ứng.
• Con số tròn trịa không có cơ sở tính. Nhu cầu vốn đúng bằng 5 tỷ đồng là dấu hiệu con số được chọn trước, tính sau.
• Chỉ có kịch bản tốt. Không có kịch bản nào cho tình huống doanh thu thấp hơn dự kiến.
• Sao chép mẫu có sẵn. Cán bộ thẩm định đọc hàng trăm bộ hồ sơ và nhận ra ngay.
• Mâu thuẫn với báo cáo tài chính. Phương án nói một đằng, số liệu đã nộp nói một nẻo.

Độ dài và hình thức

Không có quy định cứng, nhưng thực tế: 10 đến 20 trang cho khoản vay thông thường của doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó phần bảng biểu chiếm phân nửa. Dài hơn thì ít người đọc hết; ngắn hơn thì thường thiếu phần dòng tiền chi tiết. Đính kèm bản mềm của các bảng tính để cán bộ thẩm định kiểm tra được công thức — điều này tạo thiện cảm hơn nhiều so với một bản in đẹp.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm

• Báo cáo tài chính vay vốn ngân hàng
• Các chỉ số tài chính ngân hàng nhìn khi xét duyệt
• Vì sao ngân hàng từ chối hồ sơ vay
• Thuê giám đốc tài chính

Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm đăng bài. Yêu cầu về hồ sơ khác nhau giữa các ngân hàng — doanh nghiệp nên xác nhận với ngân hàng cụ thể hoặc liên hệ Kế Toán Á Châu.