Nghị định 144/2026/NĐ-CP: Cập Nhật Mới Nhất Về Thuế GTGT

Nghị định 144/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành ngày 6/5/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP về thuế giá trị gia tăng (GTGT). Điểm đáng chú ý nhất là các quy định mới về đối tượng không chịu thuế GTGT, khấu trừ thuế GTGT đầu vào, và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng hóa, dịch vụ mua trả góp. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/6/2026. Bài viết dưới đây tổng hợp 5 điểm mới quan trọng mà doanh nghiệp cần nắm rõ để tuân thủ đúng quy định.

Nội dung bài viết

Nghị định 144/2026/NĐ-CP là gì?

Nghị định số 144/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 6/5/2026, nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 – quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Nghị định 144/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 20/6/2026.

Đây là nghị định tiếp nối chuỗi điều chỉnh về thuế GTGT, nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với một số loại hình dịch vụ và hàng hóa đặc thù.

5 Điểm mới quan trọng về thuế GTGT theo Nghị định 144/2026/NĐ-CP

1. Bổ sung đối tượng không chịu thuế GTGT

Nghị định bổ sung khoản 3a vào Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, mở rộng danh sách đối tượng không chịu thuế GTGT, bao gồm:

Nhóm bảo hiểm con người: Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học và các dịch vụ bảo hiểm khác có liên quan trực tiếp đến con người.
Nhóm bảo hiểm nông nghiệp: Bảo hiểm vật nuôi, bảo hiểm cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác.
Nhóm bảo hiểm thủy sản: Bảo hiểm tàu, thuyền và các trang thiết bị phục vụ trực tiếp cho hoạt động đánh bắt thủy sản.
Tái bảo hiểm: Các hoạt động tái bảo hiểm được thực hiện theo quy định pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.
Nhóm dầu khí: Bảo hiểm công trình, thiết bị dầu khí và tàu chứa dầu mang quốc tịch nước ngoài do nhà thầu dầu khí hoặc nhà thầu phụ nước ngoài thuê.

2. Quy định mới về khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi Điều 23 về khấu trừ thuế GTGT đầu vào:

Nguyên tắc khấu trừ:

Hàng hóa, dịch vụ dùng đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế → chỉ được khấu trừ phần dùng cho hoạt động chịu thuế
Cơ sở kinh doanh phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ
Nếu không hạch toán riêng được → khấu trừ theo tỷ lệ % giữa doanh thu chịu thuế và tổng doanh thu

Công thức tính tỷ lệ khấu trừ:

Tỷ lệ khấu trừ = (Doanh thu chịu thuế GTGT / Tổng doanh thu) × 100%

Lưu ý quan trọng: Doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT bao gồm cả doanh thu của hàng hóa không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT theo khoản 1 Điều 5 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15.

3. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho mua trả góp

Sửa đổi điểm g, khoản 2, Điều 26 về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt trong trường hợp đặc biệt:

Đối tượng áp dụng:

Các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ theo phương thức trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên.

Quy định khấu trừ:

Căn cứ vào hợp đồng mua hàng bằng văn bảns, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ
Nếu chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng → vẫn được khấu trừ
Nếu đến hạn thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt → phải kê khai, điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
Nếu sau đó có chứng từ thanh toán → được kê khai khấu trừ cho phần có chứng từ

4. Sửa đổi quy định về bán nợ

Điểm đ, khoản 4, Điều 4 được sửa đổi về đối tượng không chịu thuế GTGT đối với dịch vụ tài chính, ngân hàng:

Bán nợ bao gồm bán khoản phải trả và khoản phải thu, bán chứng chỉ tiền gửi.

Phạm vi áp dụng: Việc cụ thể hóa này xác định rõ các giao dịch chuyển nhượng khoản phải trả, khoản phải thu hay bán chứng chỉ tiền gửi đều thuộc đối tượng không chịu thuế Giá trị gia tăng.

5. Điều chỉnh sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản

Khoản 14 Điều 4 được sửa đổi, bổ sung quy định về sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản chưa chế biến hoặc đã chế biến thành sản phẩm khác theo định hướng nhà nước hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô.

Bộ Công Thương chịu trách nhiệm xác định và đề xuất điều chỉnh Danh mục (Phụ lục I, II) gửi Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ.

So sánh nhanh các điểm thay đổi chính

Nội dung	Trước Nghị định 144	Sau Nghị định 144
Đối tượng không chịu thuế bảo hiểm	Chưa có quy định rõ	Bổ sung 3a – bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe, nông nghiệp, dầu khí
Bán nợ	Chưa rõ phạm vi	Làm rõ bán khoản phải trả, khoản phải thu, bán chứng chỉ tiền gửi
Khấu trừ hỗn hợp	Tỷ lệ doanh thu	Giữ nguyên, bổ sung tính cả hàng hóa không phải kê khai
Mua trả góp ≥ 5 triệu	Cần chứng từ ngay	Được khấu trừ nếu có hợp đồng, điều chỉnh khi đến hạn

Doanh nghiệp cần làm gì khi Nghị định 144/2026/NĐ-CP có hiệu lực?

Trước ngày 20/6/2026, doanh nghiệp cần:

Rà soát hợp đồng mua hàng trả góp đang có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên → chuẩn bị đầy đủ hồ sơ thanh toán không dùng tiền mặt
Cập nhật danh sách đối tượng không chịu thuế GTGT mới bổ sung để kê khai thuế chính xác
Hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế (nếu chưa thực hiện)
Đánh giá lại sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản trong danh mục Phụ lục I, II

Kết luận

Nghị định 144/2026/NĐ-CP mang đến nhiều thay đổi quan trọng về thuế GTGT, đặc biệt là các quy định về đối tượng không chịu thuế, khấu trừ VAT đầu vào và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Doanh nghiệp cần nắm vững 5 điểm mới được phân tích trong bài viết để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật thuế GTGT khi nghị định chính thức có hiệu lực vào ngày 20/6/2026.