Phân tích chi tiết Văn bản mới của Bộ Tài chính hướng dẫn mẫu biểu quyết toán vốn đầu tư công theo niên độ (Điều 27, 28 NĐ 254/2025/NĐ-CP). Cập nhật thời hạn nộp, quy trình xét duyệt, và trách nhiệm công khai.
Quyết Toán Niên Độ Vốn Đầu Tư Công Là Gì?
Quyết toán niên độ vốn đầu tư công là quá trình tổng hợp, đối chiếu và phê duyệt các khoản chi tiêu vốn đầu tư công đã sử dụng trong một năm ngân sách (từ 01/01 đến 31/12). Mục đích của quá trình này là để xác định chính xác tổng số vốn đã thực chi trong năm, đảm bảo tuân thủ quy định của Luật Ngân sách Nhà nước 2015, và làm cơ sở để công khai số liệu cũng như giao kế hoạch vốn cho năm tiếp theo.
(Khác với quyết toán dự án hoàn thành là “chốt sổ” toàn bộ vòng đời dự án, quyết toán niên độ là việc “chốt sổ” ngân sách hàng năm).
Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 254/2025/NĐ-CP (ngày 26/9/2025), quy định chi tiết về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công. Bộ Tài chính cũng đã ban hành văn bản Hướng dẫn mẫu biểu thực hiện (sau đây gọi tắt là “Hướng dẫn Mẫu biểu”) để triển khai trực tiếp Điều 27 và Điều 28 của Nghị định này.
Trong đó, văn bản đầu tiên và quan trọng nhất đối với công tác kế toán ngân sách hàng năm chính là Văn bản Hướng dẫn mẫu biểu quyết toán vốn đầu tư công theo niên độ ngân sách.
Văn bản này (sau đây gọi tắt là “Hướng dẫn Mẫu biểu”) được ban hành để triển khai trực tiếp Điều 27 và Điều 28 của Nghị định 254. Nó không thay đổi luật chơi, mà nó chuẩn hóa “biểu mẫu” và “thời hạn” của cuộc chơi, chấm dứt tình trạng mỗi nơi báo cáo một kiểu, số liệu vênh nhau, và tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch cho việc khóa sổ ngân sách đầu tư công hàng năm.
Tại sao văn bản này lại quan trọng?
- Đối với Chủ đầu tư (CĐT): Đây là “bài thi” bắt buộc cuối năm. Phải lập báo cáo theo đúng mẫu này, đúng thời hạn này, nếu không sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch vốn năm sau.
- Đối với Kế toán: Cung cấp bộ công cụ (hệ thống biểu mẫu) chuẩn để hạch toán.
- Đối với Cơ quan Tài chính & Kho bạc: Là cơ sở để “chấm thi” (xét duyệt, tổng hợp), đảm bảo số liệu CĐT báo cáo khớp đúng với số liệu giải ngân thực tế tại Kho bạc.
Bài viết này sẽ phân tích sâu quy trình và các điểm mới quan trọng nhất của công tác quyết toán niên độ theo quy định mới.
Quy Trình và Trách Nhiệm Thực Hiện Quyết Toán Niên Độ
Để thực hiện đúng, các đơn vị phải nắm vững quy trình 4 bước sau:
Bước 1: Khóa sổ và Chỉnh lý (Mốc thời gian)
- Ngày 31/12 (Hết năm ngân sách): Tất cả các đơn vị (CĐT, KBNN) thực hiện khóa sổ kế toán, chốt số liệu giải ngân của năm.
- Đến hết ngày 31/01 năm sau: Đây là giai đoạn chỉnh lý quyết toán.
- Chỉnh lý là gì? Là khoảng thời gian “ân hạn” để KBNN và CĐT hoàn tất các khoản chi, các hồ sơ thanh toán đã có khối lượng hoàn thành, đã được nghiệm thu trong năm (trước 31/12) nhưng chưa kịp làm thủ tục thanh toán.
- Ví dụ: Công trình A nghiệm thu khối lượng ngày 28/12/2025. CĐT nộp hồ sơ thanh toán ngày 10/01/2026. Khoản tiền này vẫn được KBNN hạch toán, chi trả và tính vào quyết toán của năm ngân sách 2025.
Bước 2: Lập Báo cáo và Đối chiếu (Trách nhiệm Chủ đầu tư)
- Sau mốc 31/01, CĐT bắt đầu tổng hợp số liệu.
- Nội dung cốt lõi:
- Lập Biểu mẫu: Điền số liệu (KH vốn được giao, số đã giải ngân…) theo các mẫu biểu chuẩn do Bộ Tài chính ban hành.
- Đối chiếu KBNN: Mang số liệu dự thảo sang KBNN để “khớp” số giải ngân, số tạm ứng, số thu hồi tạm ứng… KBNN xác nhận.
- Viết Thuyết minh: Báo cáo quyết toán bắt buộc phải có phần thuyết minh. Đây là phần “diễn giải” các con số, làm rõ các vướng mắc, nguyên nhân giải ngân chậm, các khoản chi sai (nếu có), và kiến nghị (nếu có).
Bước 3: Nộp Báo cáo (Tuân thủ Thời hạn)
Chủ đầu tư và các đơn vị trung gian phải nộp báo cáo theo đúng tuyến và thời hạn.
Bước 4: Xét duyệt và Tổng hợp
Khi nhận được báo cáo từ cấp dưới, cơ quan xét duyệt (cấp trên của CĐT, Cơ quan Tài chính) sẽ thực hiện kiểm tra:
- Tính đầy đủ, hợp lệ: Đã đúng mẫu chưa? Có xác nhận KBNN chưa? Có thuyết minh không?
- Tính chính xác: Số liệu có khớp không? (KH vốn, số giải ngân, cơ cấu nguồn, ngành, lĩnh vực).
- Ra quyết định: Dựa trên báo cáo, cơ quan thẩm quyền sẽ:
- Xác định số vốn được kéo dài sang năm sau (nếu đủ điều kiện).
- Xác định số vốn bị hủy bỏ (nếu không được kéo dài).
- Xuất toán (Từ chối) các khoản chi sai: Nếu phát hiện các khoản chi không đúng quy định, không đúng chế độ, cơ quan tài chính sẽ yêu cầu xuất toán và thu hồi nộp ngân sách.
Phạm vi Điều chỉnh và Đối tượng Áp dụng
Văn bản Hướng dẫn Mẫu biểu này được sinh ra với một mục đích duy nhất: chuẩn hóa và thống nhất quy trình lập, kiểm tra, xét duyệt, và tổng hợp báo cáo quyết toán vốn đầu tư công (nguồn NSNN) theo năm ngân sách.
Mọi đối tượng “chạm” đến dòng vốn đầu tư công NSNN đều phải tuân thủ:
- Người Lập báo cáo (Chủ đầu tư): Gồm các Ban Quản lý dự án, các đơn vị, tổ chức được giao làm chủ đầu tư các nhiệm vụ, dự án. Đây là đối tượng chịu trách nhiệm chính về tính chính xác của số liệu.
- Người Kiểm tra & Tổng hợp (Cấp trên):
- Cơ quan cấp trên trực tiếp của chủ đầu tư.
- Các Bộ, cơ quan trung ương.
- Các Sở, phòng, ban thuộc UBND các cấp (Sở KH&ĐT, Sở Tài chính, Phòng TC-KH…).
- Người Đối chiếu & Xác nhận (Cơ quan Thanh toán):
- Kho bạc Nhà nước (KBNN) các cấp. Đây là “trọng tài” xác nhận số liệu giải ngân thực tế.
- Người Thẩm định & Tổng hợp cuối cùng (Cơ quan Tài chính):
- Bộ Tài chính (ở Trung ương).
- Sở Tài chính, Phòng TC-KH (ở Địa phương).
Thời Hạn Nộp và Nghĩa Vụ Công Khai (Rất Quan Trọng)
Thời hạn nộp báo cáo quyết toán niên độ
Theo hướng dẫn mới, thời hạn nộp báo cáo được quy định cụ thể như sau (tính trong năm sau năm quyết toán):
- Đơn vị giao dịch với UBND cấp xã: Nộp trước 01/3.
- Chủ đầu tư (Cấp Trung ương & Tỉnh): Nộp cho cơ quan cấp trên trước ngày 01/5.
- KBNN cấp khu vực/tỉnh: Gửi báo cáo về KBNN Trung ương trước 15/4.
- Bộ, Cơ quan Trung ương: Tổng hợp toàn ngành gửi Bộ Tài chính trước 05/7.
(Lưu ý: Đây là thời hạn cho quyết toán niên độ (hàng năm). Đừng nhầm lẫn với thời hạn “9 tháng” của quyết toán dự án hoàn thành).
Nghĩa vụ công khai số liệu quyết toán
Đây là quy định bắt buộc để đảm bảo tính minh bạch.
- Sau khi báo cáo quyết toán niên độ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
- Số liệu quyết toán phải được công khai chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày có quyết định phê duyệt.
Hướng dẫn Mẫu biểu mới quy định một lịch trình “leo thang” rõ ràng. Các đơn vị phải tuyệt đối tuân thủ các mốc thời gian sau (tính từ năm sau năm quyết toán, ví dụ quyết toán năm 2025 thì nộp năm 2026):
| Đơn vị Lập báo cáo / Tổng hợp | Nơi nhận Báo cáo | Thời hạn Chót |
| Đơn vị giao dịch với UBND cấp xã | UBND cấp xã | Trước 01/3 |
| Chủ đầu tư (Cấp Trung ương & Tỉnh) | Cơ quan cấp trên của CĐT | Trước 01/5 |
| Cơ quan cấp trên của CĐT (sau khi xét duyệt) | Bộ/Cơ quan TW, Sở TC/KH&ĐT | (Theo quy định nội bộ) |
| KBNN cấp khu vực/tỉnh | KBNN (Trung ương) | Trước 15/4 |
| KBNN (Trung ương) | Bộ Tài chính | Trước 01/6 |
| Bộ, Cơ quan Trung ương (Tổng hợp toàn ngành) | Bộ Tài chính | Trước 05/7 |
| UBND Cấp Tỉnh / Địa phương | (Báo cáo HĐND & Bộ Tài chính) | Theo quy định của UBND Tỉnh |
Phân tích lịch trình:
- Các đơn vị cơ sở (Chủ đầu tư, KBNN khu vực) phải hoàn thành sớm (tháng 3, 4, 5).
- Các đơn vị tổng hợp cấp trung ương (Bộ, KBNN Trung ương) có thời hạn đến tháng 6, tháng 7.
- Lịch trình này được thiết kế để Bộ Tài chính có đủ dữ liệu tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Quốc hội về quyết toán Ngân sách Nhà nước chung (bao gồm cả chi đầu tư công) theo đúng quy định của Luật NSNN.
4 Điểm Mới Cốt Lõi Của Hướng Dẫn Mẫu Biểu
So với các quy định trước đây, Hướng dẫn Mẫu biểu mới (triển khai NĐ 254) siết chặt quản lý ở 4 điểm chính:
Chuẩn hóa “Ngôn ngữ” – Một Bộ Biểu mẫu Toàn quốc
Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ quy định một hệ thống mẫu biểu quyết toán thống nhất trên toàn quốc. Điều này chấm dứt tình trạng “sáng tạo” mẫu biểu ở các địa phương hoặc bộ, ngành, gây khó khăn cho việc tổng hợp dữ liệu quốc gia. Từ nay, dù ở Hà Giang hay Cà Mau, báo cáo quyết toán niên độ đều phải tuân theo một “form” duy nhất.
Bắt buộc “Soi” Số liệu – Đối chiếu Xác nhận với Kho bạc
Đây là quy định “bất di bất dịch” nhằm đảm bảo tính khớp đúng của dữ liệu.
- Nghĩa vụ của Chủ đầu tư: Trước khi lập báo cáo gửi cấp trên, CĐT bắt buộc phải đối chiếu số liệu giải ngân với KBNN nơi giao dịch.
- Nghĩa vụ của KBNN: Phải xác nhận số liệu này.
- Hệ quả: Báo cáo quyết toán của CĐT gửi đi mà không có xác nhận của KBNN (hoặc số liệu bị “vênh” so với KBNN mà không giải trình) sẽ bị coi là không hợp lệ và bị trả về.
Làm rõ “Giỏ” Quyết toán – Tiền nào được tính, Tiền nào bị loại?
Đây là điểm thay đổi lớn về nghiệp vụ kế toán. Hướng dẫn làm rõ phạm vi số liệu nào được đưa vào Báo cáo Quyết toán Niên độ:
- ĐƯỢC ĐƯA VÀO:
- Số vốn giải ngân từ Kế hoạch vốn năm (ví dụ: KH vốn 2025).
- Số vốn giải ngân từ Kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm nay (ví dụ: KH vốn 2024 được kéo dài sang 2025).
- KHÔNG ĐƯỢC ĐƯA VÀO (Lưu ý đặc biệt):
- Các khoản tạm ứng các năm trước chưa thu hồi.
Phân tích sâu: Tại sao lại loại tạm ứng chưa thu hồi? Bởi vì, quyết toán niên độ là báo cáo số vốn đã chi (giải ngân) so với kế hoạch được giao. Khoản tạm ứng (ví dụ: tạm ứng cho nhà thầu) là tiền “nằm” ở nhà thầu, chưa phải là chi phí thực tế, chưa hoàn thành thủ tục thanh toán. Việc loại trừ khoản này ra khỏi quyết toán năm giúp phản ánh đúng bản chất dòng tiền, tránh “làm đẹp” số liệu giải ngân. Các khoản tạm ứng này sẽ được theo dõi trên một báo cáo riêng.
Chuẩn hóa Thời hạn – Thiết lập “Đồng hồ” Chung
Văn bản thiết lập một lịch trình nộp báo cáo rõ ràng, phân cấp, phân tuyến, đảm bảo dữ liệu được tổng hợp từ dưới lên trên một cách nhịp nhàng (sẽ phân tích kỹ ở Mục 5).
Câu hỏi Thường gặp (FAQ) về Quyết toán Niên độ
Câu 1: Văn bản này có thay thế quy định về quyết toán dự án hoàn thành không?
Không. Văn bản này chỉ hướng dẫn về quyết toán theo năm ngân sách (niên độ). Quyết toán dự án hoàn thành (khi dự án kết thúc) có văn bản hướng dẫn riêng.
Câu 2: Khoản tạm ứng chưa thu hồi có được tính vào quyết toán niên độ không?
Không. Theo hướng dẫn mới, các khoản tạm ứng chưa thu hồi sẽ không được đưa vào số liệu quyết toán năm (số thực chi), mà được theo dõi riêng để phản ánh đúng bản chất dòng tiền.
Câu 3: Dự án PPP có áp dụng quy định này không?
Đối với các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), việc quyết toán sẽ thực hiện theo các quy định riêng (ví dụ: Nghị định 63/2018/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan).
Câu 4: Hạn chót để CĐT nộp báo cáo quyết toán năm là khi nào?
Đối với các dự án do Bộ, cơ quan trung ương và cấp tỉnh quản lý, CĐT phải nộp báo cáo cho cơ quan cấp trên trước ngày 01/5 của năm sau.
Câu 5: Hạn chót cho việc “chỉnh lý quyết toán” là khi nào?
Thời hạn chỉnh lý quyết toán (để hoàn tất các khoản chi thuộc năm cũ) là đến hết ngày 31/01 của năm sau.
Câu 6: Vốn ODA (vốn nước ngoài) được hạch toán như thế nào?
Hướng dẫn Mẫu biểu có quy định riêng về cách hạch toán vốn nước ngoài, thường liên quan đến việc quy đổi tỷ giá và xác nhận của nhà tài trợ hoặc cơ quan cho vay lại. Các CĐT sử dụng vốn ODA phải tuân theo các biểu mẫu chi tiết dành riêng cho nguồn vốn này.
Kết luận
Văn bản Hướng dẫn Mẫu biểu quyết toán niên độ (thực hiện Điều 27, 28 Nghị định 254/2025/NĐ-CP) là một bước đi quan trọng của Bộ Tài chính nhằm chuẩn hóa và siết chặt kỷ luật tài chính trong đầu tư công. Đây là văn bản đầu tiên trong bộ 03 văn bản hướng dẫn Nghị định 254, tập trung hoàn toàn vào việc kiểm soát dòng tiền hàng năm.
Các chủ đầu tư và kế toán cần ngay lập tức cập nhật hệ thống biểu mẫu mới, rà soát lại quy trình đối chiếu số liệu với KBNN và đặc biệt lưu ý các mốc thời gian khóa sổ (31/12), chỉnh lý (31/01) và nộp báo cáo (trước 01/5). Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này là bắt buộc để đảm bảo tính minh bạch, chính xác của số liệu quyết toán ngân sách nhà nước và là cơ sở để bảo vệ kế hoạch vốn cho các năm tiếp theo.
“Kế toán Á Châu – Đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp.”
Mọi thông tin cần tư vấn xin vui lòng liên hệ:
Công ty TNHH Dịch Vụ Tài chính – Kế toán Á Châu
Đồng hành cùng Doanh nghiệp Việt Nam
- 0776 112 333 – 0932 154 266
- info@dichvuketoanachau.com
- 343 Phạm Ngũ Lão, Phường Bến Thành, Hồ Chí Minh
- Thứ 2 – Thứ 6: 8:00 đến 17:30
👉 Liên hệ – Đăng ký – Đồng hành cùng Kế Toán Á Châu ngay hôm nay!
